السيد موسى الشبيري الزنجاني
2970
كتاب النكاح ( فارسى )
ولى در پاسخ اين اشكال برخى آوردهاند كه در آيات و روايات تصريح شده كه در زمان عده مرد نمىتواند زن را از خانه خود بيرون كند و زن هم از خانه شوهر بيرون نرود ، لذا زن در زمان عده در خانه شوهر مىمانده است ، در اين صورت مىتوان در هنگام پايان گرفتن عده به شوهر خطاب كرد كه يا زن را در خانه باقى بدار بدين گونه كه با وى ازدواج مجدّد كن يا اين كه زن را رها كن تا از خانه تو برود و هر كار مىخواهد انجام دهد . ان قلت : ظاهر آيه اين است كه مرد به طور مطلق مخير بين امساك و تسريح مىباشد و انتخاب يكى از اين دو در دست مرد است ، ولى در هنگام ازدواج مجدّد ، اختيار آن بر دست مرد نيست ، بلكه بايد رضايت زن هم در اين زمينه جلب شود . قلت : مرد در اين آيه مخير بين امساك بمعروف و تسريح باحسان مىباشد ، قيد « بِمَعْرُوفٍ » مىرساند كه مرد در هر نوع امساكى مختار نيست ، بلكه بايد امساك به « معروف » باشد ، يكى از جهاتى كه در معروف بودن امساك به معناى ازدواج مجدد مىتواند دخالت داشته باشد ، رعايت شرايط صحت نكاح از جمله رضايت زوجه است و اگر مرد نتواند رضايت زوجه را جلب كند قهراً امساك بمعروف مقدور وى نبوده ، تسريح باحسان تعيّن مىيابد . بنابراين اشكال فوق بر تفسير مرحوم آقاى خويى وارد نيست ، با توجه به استطرادى بودن اين بحث و عدم تأثير آن در حكم مسأله به همين مقدار از بحث اكتفا مىكنيم . « 1 » ه ) بررسى كلام مرحوم آقاى خويى در استدلال به آيه فوق :
--> ( 1 ) ( توضيح بيشتر ) مرحوم آقاى خويى در اين بحث به ذكر آياتى كه در آن « فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ » به كار رفته پرداخته كه مراد از آن پايان گرفتن ايّام عده است ، ولى مجرّد اين استعمال ، دليل بر اين نيست كه اين جمله در جاى ديگر نمىتواند به معناى مجازى نزديك با پايان عده شدن به كار رود البته تنها كاربرد اين جمله درست در آيه بعد از اين در معناى حقيقى خود ( إِذا طَلَّقْتُمُ النِّساءَ فَبَلَغْنَ أَجَلَهُنَّ فَلا تَعْضُلُوهُنَّ أَنْ يَنْكِحْنَ أَزْواجَهُنَّ إِذا تَراضَوْا بَيْنَهُمْ بِالْمَعْرُوفِ ) تفسير مجازى آن را با دشوارى مواجه مىسازد چون تفكيك بين معناى دو جمله در كنار هم ، بعيد مىنمايد . [ بقره / 233 ]